Oyun Nedir?

Oyun, çocuğun dış dünyayı keşfetmesini, doğal ve aktif şekilde öğrenmesini sağlayan, taklit becerilerini geliştiren, günlük yaşantısını, anne-baba ve çevresi ile ilişkileri hakkında bilgi veren bir araçtır. Çocuk için oyun eğlencenin yanı sıra gelişimi için gerekli bir ihtiyaçtır. Oyun çocuğun işidir. (Montessori). Bir çocuğun gün içinde zamanının büyük bir bölümü oyun olur . Hatta öyle ki sık sık yemeği, tuvaleti bile unutur oyun söz konusu olduğunda. Sıklıkla karşılaşırız bu durumlarla. Oyun çocuklar için kendi iç dünyalarını ortaya çıkarma biçimi aynı zamanda da bazen anlatamadıkları birçok şeyi çocuklar oyunla dile dökerler. onlar için en keyifli yerdir. Bu konuda çocukların hayatlarında oyunun etkisinin ne kadar çok fazla olduğunu birçok literatürde de okuyup keşfediyoruzdur. Bence bir çocuğun en güzel vazgeçmek istemediği sürekli aktif olmalarını sağlayan en kuvvetli güçtür oyun.

Bir çocuğun gözünden bakarak yazıyorum bunları ve şöyle düşünüyorum. Bende oyun oynasam ve bir şeyler yolunda gitmese ya da oyunum bölünse bende mutsuz olurum. Aynı zamanda oyunun bize verdiği hazzı bir çocuk olarak keşfettikten sonra bazen kendi fiziksel bedensel ihtiyaçlarımı tabi ki unuturum çocuklarda böyledir o hazzın ellerinden kayıp gitmesini izin vermek istemezler. bildikleri halde oyunu bırakmak istemezler bu onlar için vazgeçilmez bir noktadır. Bu konuda aileler çok fazla dert edinirler. Tek tavsiyem çocuklar oyuna açtırlar ve oyunu keşfettikten sonra bırakmak istemezler bu onlar için en güzel deneyimdir. Siz de ebeveyn olarak biraz empati yaparak onların bu keyfi keşfetmesine izin verip sizinde onlara dahil olmanızı göstermeyi deneyip onlarla oyunun gücünü yaşamaya izin verirseniz üzerinizdeki dert yük her neyse biraz da olsun azalacaktır. Siz de çocuğunuza bir oyun arkadaşı olabilirsiniz, aile içerisindeki iletişim becerilerinizin gerek birbirinize olan bağlarınızın güçlenmesi birlik olmak adına oyunun gücüyle oyun arkadaşı olabilir. Sorumluluk ve kurallar konusunda size yardımcı olan tarafını da keşfetmiş olacaksınız. Bu konuda sizlere biraz da oyunun gelişim açısından ne tür etkileri var bahsetmek istiyorum. Bildiğiniz gibi oyunun çocukların gelişimi üzerinde birçok etkileri vardır. Oyun çocuklara düşünmeyi, kendi başına karar vermeyi ve risk alabilmeyi sağlar. Çocuklar oyun oynarken sorumluluk almayı, iş birliği yapmayı ve paylaşmayı öğrenirler. Araştırmacı bir ruha sahip olur, nesneleri tanıma ve problem çözmeyi kolaylaştırır. Çocukların dikkatini bir yere toplamayı ve becerilerini organize etmeyi sağlar. Oyun özellikle çocukların başkalarının haklarına saygılı olmayı ve kurallara uymayı öğretir.

Oyunun Gelişim Alanlarına Etkisi

Motor Gelişim: Koşma, atlama, tırmanma, sürünme, sıçrama gibi güç gerektiren hareket becerilerini geliştirir. Oyun sırasındaki fiziksel etkinlikler çocukların ince ve kaba becerilerinin gelişmesini ve vücudun koordineli çalışmasını sağlar. Çocuklar oyunda bedenlerini çalıştırır ve kaslarını çeşitli şekilde kullanarak hareket becerilerini geliştirir.

Duygusal Gelişim: Çocuklar oyunlarında özgür olma, kendilerini ifade etme ve çevreleriyle uyumlu ilişkiler kurma ihtiyacını giderirler. Çocuklar rekabet, kıskançlık, kızgınlık, düşmanlık ve öfke duygularını oyunlarına yansıtabilir ve sevgi, mutluluk gibi duygularını oyun yoluyla sergileyebilirler.

Sosyal Gelişim: Çocuklar bu dönemde doğru-yanlış, iyi-kötü, haklı-haksız gibi toplumda değeri olan ahlaki kavramları oyun sırasında öğrenirler ve benliğin bir parçası olarak benimseyebilirler. Sırasını bekleme, paylaşma, iş birliği yapma, kendi haklarını savunma ve başkalarının haklarına saygılı olma gibi sosyal becerileri oyun sırasında öğrenebilirler.

Bilişsel Gelişim: Yaşamın ilk 3 yılında çocuklar, etraflarında gördükleri nesneleri anlamaya ve açıklamaya yönelik nesneleri ve olayları belirlemelerini, karşılaştırmalarını ve sınıflandırmalarını sağlayan oyunlar oynarlar. Çocuklar gerçek nesnelerin yerini alan bilişsel sembolleri biçimlendirme, olayları anlatmak için kelimeleri kullanabilme yeteneğine ulaşırlar.

Dil Gelişimi: Oyun çocukların kelime haznelerinin gelişmesine, düzgün cümleler kurmalarına, duygularını rahat bir şekilde ifade edebilmelerine, fikirlerini paylaşabilmelerine ve yeni deneyimler kazanmalarına olanak sağlar.

Oyun çocuğun yaşama sevincinin dışa vurulmasıdır. Oyun, yaşamla birlikte var olan, gücünü etkisini yaşamdan alan bir olgudur. Çocukların en ciddi uğraşıdır. En doğal öğrenme ortamıdır. Çünkü oyun, çocuğun duyduklarını, gördüklerini sınayıp denediği, öğrendiklerini pekiştirdiği bir deney alanıdır. Çocuğun özgürlüğüdür. Oynayan çocuk kendi iç dünyasındadır, o dünyada kendisi egemendir, kuralları kendisi koyar, kendisi bozar. En doğal anlaşma ortamıdır. Bir araya gelen iki küçük çocuk daha birbirinin adını öğrenmeden oynamaya başlarlar. Çünkü oyun onların ortak dilidir. Birlikte oynayabilmek için oyuncakları paylaşmak gerekir. Çocuk için eğitici işlevi vardır. Evde kazanılan olumlu, olumsuz kişilik nitelikleri oyunda sınanmaktadır. Kendi haklarını korumak, başkalarının hakkını gözetmek iş birliği ve paylaşma oyun içerisinde edinilebilmektedir.

Aynı zamanda en önemli noktalardan birisi de çocukların duyguları. Duygular, duygularımız oyun aracılığıyla açığa çıkabilir. Bu konuda çocuklara en güzel öğretilen yollardan birisi oyunla keşfetmek istediğimiz duyguların neler olduğudur. Çocuklar öfkelerini, heyecanlarını, mutluluklarını, üzüntülerini oyun yoluyla anlatmak isterler. Bazen bu konuda duygularını açığa çok fazla gösteremeyen herhangi bir durumda duygularını bastırabilen, içselleştiren durumlarla karşılaşabiliyoruz bu konuda uzmanlar oyun terapisinin etkisinin çok fazla olduğunu da bizlere söylemekteler. Bu yüzden aslında çocuklarımızın hayatında oyunun ne kadar çok yerinin olduğunu unutmamalı yeterince dilediği şekilde oyun oynama imkânı verebiliyor muyuz düşünmeliyiz. Bence her çocuk oyunun güzelliklerini yaşamalı oyun özgürlüğün tadını çıkarmalı.

Çocuklarımızın yaşıtlarıyla oyunlarında birbirlerine ve öğretmenlerine kavuşmalarını özlemle bekliyoruz. Sağlıcakla ve oyunla kalın.

Duygu KISIR