MİNDFUL ÇOCUK
Anne babalar olarak çocuklarımıza üzgün ya da kızgın olduğu zamanlarda genellikle iyi geleceğini düşündüğünüz sözler söyleriz ya da mutlu olacakları şeyler yaparız. Oysa ki böyle anlarda ebeveynleri olarak onlara duyguları ile ilgili rehberlik yapmak en sağlıklı yaklaşımdır. Ne hissettiğini farketmesi, bedenindeki değişiklere odaklanması ve tüm bunları ifade etmesi psikolojik gelişimi için eşsiz bir deneyim olacaktır.
Mindful çocuk kavramı da tam olarak buradan gelmektedir. Kelime anlamı “farkındalık” olan mindfulness çocukların duygusal, zihinsel ve bedensel olarak gelen her şeyi fark etmeleri ve şefkatle kabullenmeleridir. Bulundakları “an” a odaklanmakla başlayan kabul süreci nefes farkındalığı ile devam eder. Burnumuzdan alıp diyaframımıza gönderdiğimiz ve ağzımızdan verdiğimiz nefes sağlıklı nefes olarak tanımlanır. Nefesi takip etmek duygu ve beden duyumlarına odaklanabilmek için iyi bir başlangıçtır. Nefesinin farkına varmaya başlayan çocuklar anda kalmanın temelini atmış olurlar. Sonrasında ise duygularını tanımak ve anlamlandırmak gelir. Mindful çocuk ne hissettiğini bilir ve bunu ifade eder. Duygusal değişimleri bedeninde farkeder. Hissettiği duyguları iyi-kötü ya da olumlu-olumsuz diye ayırmak yerine kendisi için bir yararının olduğunu bilir. Onu rahatsız eden duyguları kendinden uzaklaştırmaya çalışmak yerine şefkatle kabul eder. Bu sayede kendiyle ilgili içgörü kazanır ve başkalarıyla sağlıklı ilişkiler kurar.
Şimdi çocuklarımıza bu becerileri kazandırmak için nasıl rehberlik yapabiliriz sorusunun cevabını irdeleyelim. Hepimizin tahmin ettiği gibi çocuklarımıza model olmak bu süreçte çok önemlidir. Sahip olmadığımız bir şeye çocuklarımıza veremeyeceğimiz için ebeveyn olarak öncelikle kendi ruhsal dünyamızı keşfetmeye niyet etmiş olmalıyız. Çocuklarımız anne ve babaları olarak bizlerdeki huzur hali ve dinginlikten esinlenmeli.
Rol- model olduktan sonra çocuklar için en iyi öğrenme yolu olan oyun aracılığı ile onlara mindfulness tekniklerini öğretebiliriz. Aşağıda belirttiğimiz etkinlik örnekleri çocuğununuza bu yolculukta ışık tutacaktır.
NEFES ÇALIŞMALARI
Nefesini Farket!:
Şişenin İçinde Ne Var?
Çocuğunuzdan nefesini ağzı dar olan bir şişeye balon üfler gibi yavaşca bırakmasını isteyin. Nefesi burnundan alması için yönlendirin. Şişenin içinde oluşan buhar hakkında konuşun ve nefesini farketmesini sağlayın 
Karnındaki Oyuncak
Somut işlem döneminde olan okul öncesi ve ilkokul dönemindeki çocuklar için nefesin hareketini gözlemlemek yararlı olacaktır. Bunun için çocuğunuzun karnına sevdiği bir oyuncağı yerleştirin ve nefes alıp verdikçe karnının nasıl yükselip alçaldığını gösterin.
Nefes Egzersizleri:
Tavşan Koklaması
Tavşanın havucu koklamak için burnunu üç kez üst üste çektiğini anlatarak birlikte yapmaya çalışın. Gözlerinizi bir bezle kapatarak farklı kaplara koyduğunuz tatları tavşan gibi koklayarak tahmin etme oyunu oynayın (Kahve, portakal gibi baskın kokuları olan yiyecekleri tercih edebilirsiniz).
Pipetle Pamuk Toplarını / Tüyü Üfle!
Masanın üzerinde bulunan tüyleri ya da pamuk toplarını pipetle üfleyerek masanın altındaki kovaya düşürmeye çalışın. Öncesinde kullanacağınız materyalleri boyayarak sanat etkinliği yapabilirsiniz.
Tahmin Et Oyunu
Yılan tıslamasını taklit ederek hangi hayvan olduğunu bulma oyunu oynayın. Daha sonra ağzından yavaşça nefes vererek yılan gibi tıslamasını isteyin.
Zigzag Nefesi
Bir kağıda uzun ve kısa zigzaglar çizin ve uzun çizgilerde uzun; kısa çizgilerde de kısa nefes almasını isteyin. Aynı oyunu nefes verişleri için de oynayabilirsiniz.
Nefesle ilgili oyunlar oynarken dikkatini nefesine vermesini isteyin.
DUYGU ÇALIŞMALARI
Duyguları Tanıma
Yüz İfadeleri Oyunu
Plastik tabak, karton bardak ya da keçeden yüz ifadeleri hazırlayarak The thousand expressions of a child![/caption] duyguları tanıtın ve bunarla ilgili oyunlar oynayın. 4 yaşından sonra duygu kartları ile kutu oyunları oynayabilirsiniz.
Duyguların İşlevi
Çocuklarımıza duygularla ilgili oyunlar oynarken her duygunun bizim için bir anlamı olduğunu ve bize bir mesaj vermeye çalıştığını anlatın. Korkunun bizi tehlikere karşı koruduğunu; öfkenin sınırlarımızı korumamız için gerekli olduğunu vurgulayın.
BEDEN DUYUMLARI
Kendini Çiz
Eski bir çarşafın üzerine uzanan bir aile üyesinin bedenini renkli tebeşir veya boya kalemiyle çizin. Aile üyeleri kendi bedenleri çizildikten sonra duygularını bedeninin neresinde hissettiğini söylesin. Korktuğunda kalp atışı hızlanıyorsa kalp bölgesini tebeşirle işaretleyebilirsiniz.
Kurabiye Adam
Bir A4 kağıdına içi boş bir kurabiye adam çizin ve her duygu için bir renk belirleyin. Yaşadığınız olaylardan örnekler vererek hangi duyguyu bedeninizin hangi bölgesinde hissediyorsanız belirlediğiniz renkle boyayın. Örneğin mutluluk sizin için sarı renkse ve mutluluğu karnınızda hissediyorsanız kurabiye adamın karnını sarıya boyayın.
5 Duyunu Hisset!
Görme Duyusu: Çocuğunuzdan gözlerini beş saniye hafifçe kapamasını ve o esnada nefesine odaklanmasını isteyin. Gözlerini açtıktan sonra çevresinde gördüğü 3 nesneyi sayabilir, renk kavramı oluştuysa oyunu bu şekilde yönlendirebilirsiniz. Yeşil renkli üç nesne gibi.
Tat Alma Duyusu: Tabaklara çocuğunuzun sevdiği ve birbirinden farklı lezzetlere sahip yiyecekler koyun ve gözleri kapalı bir şekilde tatmasını isteyin. Dİrekt çiğneyip yutmadan önce tadı hissetmesi önemli.
Dokunma Duyusu: Farklı dokuları olan materyalleri masaya dizin ve çocuğunuzdan yine gözleri kapalı bir şekilde dokunarak ne olduğunu tahmin etmesini isteyin. Yumuşak-sert, kalın-ince, ıslak-kuru kavramlarından yararlanabilirsiniz
İşitme Duyusu: Yine gözlerini kapatarak farklı sesleri nefesine odaklanarak dinlemesini ve ne sesi olduğunu tahmin etmesini isteyin. Hayvan sesleri, doğa sesleri, enstürman sesleri ve ritm çalışmaları olabilir.
Koklama Duyusu: Benzer şekilde farklı kokulara sahip yiyecek veya nesnelerle tahmin etme oyunu oynayabilirsiniz.
KİTAP ÖNERİLERİ:
- Şimdiki Zamanın İçinde /Anı Yönetme – Selmin Erk
- Mindfulness Bilinçli Farkındalık – Zümra Atalay (İnkılap Kitapevi)
- Şefkat-Zorlayıcı Duygu ve Durumlarla Yaşayabilme Sanatı -– Zümra Atalay (İnkılap Kitapevi)
- Mindfulness – Çocuklar İçin Bilinçli Farkındalık– Zümra Atalay (Masalperest Yayınları)
- Minikler İçin Meditasyon- Dominique Dumant ( Pegasus Yayınevi)
- Minikler İçin Masaj – Dominique Dumant ( Pegasus Yayınevi)
- Sessizlik (Mindfulness Üzerine Bir hikaye)- Lemniscates (İng. ÇEviren: Gülbin Bilgen Baltacıoğlu- Okuyan Koala Yayınları)
Esin Akdeniz
Uzman Psikolog